W II Rzeczypospolitej zrodziła się idea uhonorowania tych, którzy zasłużyli się w odzyskanie przez Polskę niepodległości. Inicjatywa wyszła od Aleksandry Piłsudskiej, żony marszałka Józefa Piłsudskiego, zaś prace nad jej realizacją rozpoczęły się w 1928 roku. Główna Komisja Odznaczeniowa, na posiedzeniu 12 lipca 1929 roku postanowiła, że nowe odznaczenie będzie nazywać się „Krzyż Niepodległości”. Projekt odznaczenia wykonał prof. ASP w Warszawie Mieczysław Kotarbiński. Było ono przewidziane dla osób „które zasłużyły się czynnie dla niepodległości Ojczyzny w okresie przed wojną światową lub podczas jej trwania oraz w okresie Walk orężnych w latach 1918-1921, z wyjątkiem wojny polsko-rosyjskiej na obszarze Polski” (z rozporządzenia Prezydenta RP z 29 października 1930 r.).

Odznaczenie to było nadawane w dwu formach „Krzyża Niepodległości” bądź „Medalu Niepodległości”.

Wiktor Krzysztof Cygan podjął się wielkiego dzieła opracowania biogramów osób odznaczonych w II Rzeczypospolitej Krzyżem i Medalem Niepodległości. Zamysł obejmuje kilkanaście tomów, które będą ukazywać się pod wspólnym tytułem „Żołnierze Niepodległości 1863-1938. Słownik biograficzny”.

Autor podjął się wielkiego dzieła, bowiem jak sam obliczył odznaczenie to nadano ok. 90.000 osobom. Z tego względu, iż praca realizowana jest przez jedno tylko osobę opracowane hasła będą na pewnym poziomie ogólności.

Opracowanie i wydanie wszystkich tomów będzie dużą pomocą dla osób zajmujących się historią i biografistyką.

W 2011 roku ukazały się już trzy tomy; t. 1:„Nadania zbiorowe – Andrzejak Kacper”, t. 2: Andrzejak Ludwik – Bagiński Paweł; t. 3: Bagiński Henryk  – Baranowski Michał.

Wydawcą słownika jest Oficyna Wydawnicza „Zbroja”, Muzeum Historii Ruchu Lodowego, Muzeum Ziemi Mińskiej oraz Zespół Szkół Społecznych Nr 1 w Krakowie.

Wiktor Krzysztof Cygan zwrócił się z prośbą o nadsyłanie informacji o osobach odznaczonych Krzyżem bądź Medalem Niepodległości, jak też uzupełnień czy materiału ilustracyjnego. Uzupełnienia i uwagi można nadsyłać na e-mail: wiktor.cygan@wp.pl.

Autorowi życzymy wytrwałości.

Dziękuję także za zgodę Panu Wiktorowi Krzysztofowi Cyganowi  na zamieszczenie na www.ordynariat.pl biogramów księży kapelanów przedstawionych w publikacji.  .

ks. płk dr Zbigniew Kępa (e-mail: kepa@ordynariat.pl)